ORTOPEDİDE GÜNCEL TEDAVİ YAKLAŞIMLARI
Genel anlamda müdahale etmeye dayalı bir uzmanlık alanıdır .Daha sıklıkla karşılaşılan hastalıklar özellikle de ülkemizde kırık ve çıkıklara ve onların geç sonuçlarına bağlı ortaya çıkan yapısal bozukluklardır.
Kırık ve çıkıklar:
KIRIKLAR:
Nedeni: Dış kökenli fiziksel etmenler, düşme ya da çarpışmalar.
Özel Bulgular: Kırık olan tarafta yüklenme kapasitesi yitimi ve hareket sınırlılığı. Kırık bölgesinde görülebilecek ya da elle muayenede fark edilebilecek değişiklikler (şekil bozukluğu gibi) Bölgesel kanamaya bağlı olarak belirgin bir şişme dokunma ve hareketlerle birlikte şiddetli ağrı.
İlk Uygulamalar: En uygun malzeme ile kırığın tesbit edilmesi (atelleme) gerekmektedir. Ancak kırık uçlarının yanaştırılması (redüksiyon) yapılmaya çalışılmamalı ve en kısa süre içinde ilgili uzmana başvurulmalıdır. Bu arada kırık bölgesine soğuk uygulanabilir ve ağızdan ağrı kesiciler verilebilir. Uzman hekimin redüksiyonunu takiben kırığın iyileşmesi için alçılı tesbit yapılır.
Tedavi Sonrası: Kas kitlesi ve kuvvetin azalmasını engellemek için sistemli olarak , egzersizler yapılmalıdır. , Yük taşıyan taraf ve bölgelerde ödem oluşumunu engellemek için günde birkaç kez gel uygulanmalıdır.
ÇIKlKLAR :
Nedeni: Dış kökenli bir fiziksel kuvvet uygulaması sonucunda eklemi oluşturan kemik uçlarının normal pozisyonları dışında yer değiştirmeleri.
Özel Bulgular: Etkilenen eklem bölgesinde ağrı.
İlk Uygulamalar: Soğuk ve baskılı bandaj uygulanıp çıkan eklem hareketsizleştirilmelidir (Atelleme). Derhal ilgili hekime başvurulmalıdır.
Uyan: Hiçbir zaman çıkığı yerine koymayı denemeyiniz. Bilinçsiz zorlamalarda kemik çevresindeki yumuşak dokuların, damar ve tendonların zedelenme olasılığı vardır.
Ek Uygulamalar: Ağrı sınırını aşmadan yapılan eklem hareketleri, etkilenen bölgeye hafif masaj fizyoterapi egzersizleri ve günde birkaç defa gel uygulama öneriler arasındadır.
BURKULMALAR:
Nedeni: Bir eklem iç ya da dış kökenli bir fiziksel etken tarafından normal hareket sınırlarının ötesinde zorlandığında eklemin bağları aşırı gerilebilir veya kopabilir.
Özel Bulgular: Oldukça kısa bir süre içinde eklem çevresinde şişme ortaya çıkar. Damar zedelenmesi nedeniyle eklem çevresinde ve içinde kanama olabilir.
İlk Uygulamalar: Yeterli süre ve sıklıkla buz ve soğuk uygulanmalıdır (genellikle 1/2 -1
saat ara ile 8 -10 dakika kadar ve 48 - 72 saat boyunca). Gel sürülür ve baskılı bandaj yapılır. Burkulan tarafta (örn. ayak bileği burkulması ise) bacak yüksekte tutulur (elevasyon) ve yer çekimi etkisinden yararlanılarak şişme engellenmeye çalışılır.
Uyarı: Sıcak duş alınmaması ve bölgeye sıcak uygulanmaması aynca ılgili hekime danışılması önerilmektedir.
Tedavi Sonrası: Ağrı azaldığında ve bölgedeki morarma düzeldiğinde eklem fonksiyonunu korumak için aktif egzersizlere başlanmalı ve atrenmanlar tedricen arttırılmalıdır.
ALÇILI BÖLGENİN MUTLAKA KALP SEVİYESİNDEN YUKARIDA TUTULMASI VE İSTİRAHAT TEDAVİDEKİ EN ÖNEMLİ KONULARDAN BİRİSİDİR.
Tedavi şekilleri:
Medikal tedavi ilaçla yapılan tedaviler
Fiziksel tedavi (egzersizler)
Muhafazakar girişimler (=alçılı ve kapalı tedavi yaklaşımları)
Cerrahi tedaviler
Artroskopi
Açık cerrahi işlemler
Endoprotezler ve İmplantlar(=platinler)
Bu tedavi şekli de kendi içerisinde endoskopik tanı ve tedavi araçları ile yapılan modern cerrahi girişimler,açık ameliyatler ve protez uygulamaları olarak çeşitli alt gruplara ayrılmaktadır. Her ne kadar başta sevimsiz gelse de modern yöntemlerle hastalarımıza ameliyat olmamış konforu yaşatılmaktadır. Elektronik aletlerin lazer teknolojisinin Türkiyedeki uygulamalarında hastanemiz önde gelen kuruluşlardan olmuştur.
Artroskopi:
Kelime anlamı olarak eklemlerin içini gözlemek anlamını taşımaktadır. Herhangi bir oynakta
Çağlar boyu insanlar hep vücutlarının içinde ne olduğunu merak etmişlerdir. Bu imkan son 10 yıl içinde önce direk optik sistemlerle şimdilerde ise içeriye gönderilen ışıklı kamera sistemleri ile mümkün olmaktadır. Diz, omuz, dirsek, ayak bileği, elbileği, kalça bu aletin uygulama alanı bulduğu başlıca eklemledir. Artroskopi ile eklem içerisinde gerçekleştirilmesi zor gibi görünen açık cerrahi yapılmasına gerek olunacağına inanılan hemen hemen tüm işlemler başarı ile uygulanmaktadır.
DİZ:
Artroskopik menisküs cerrahisi:
-Tamirleri, menisküs dikişleri
-yırtık onarımı
-çıkarılması
Ön ve arka çapraz bağ tamirleri
Yabancı cisim çıkarılması
Eklem farelerinin temizlenmesi
Kıkırdak traşlanması
Osteokondritis dissekans
Enfeksiyon ve cerahat boşaltılması
Aydınlatılamayan hareket kısıtlılıklarının teşhisi
Açık cerrahi sonrası hareket kısıtlılıklarının açılması
Romatizmal veya tümöral hastalıklarda biopsi
Synovya(eklem zarı rahatsızlılarının tedavisi
Menisküs:
Genelde diz ekleminde varlığı ile bulunan eklem içinde bulunan kıkırdak menşeyli yapılardır. Eklem içinde sıvı hareketlerinin dağılımında eklemi oluşturan kemiklerin biribirilerine karşı oluşturdukları basıncı tamponlamada eklem uyumunu ve mekanik olarak dinamiğini sağlamada ve dizi kireçlenmeye karşı koruyucu etki yapma gibi görevleri vardır. Kemikler kadar olmasa da hareketli organdır.Zorlanma burulma alışılagelmedik hareket biçimlerinde çalışmaya maruz kalma ve düşme çarpmalar sonucunda dizin muhatap olduğu şiddete göre yaralanır. Yırtılır, kopar, yerinden çıkar, muhteviyatı bozulur. Tüm bu hasarları da hareket esnasında organın çalışmasında ağrı takılma kilitlenme ses gelmesine neden olmaktadır. Dengeli, ağrısız, tam bir eklem hareket açıklığı sağlamak ancak harekete engel olan dokunun eski sağlığına kavuşması ile olmaktadır.
Tüm eklem aralığının görerek yapılacak tedavi başarılı olmaktadır. Bunun için ise bir takım teknolojik aletler kullanılmaktadır. Elektrikli motorize bıçaklar, makaslar, kopartıcı, tutucu aletler, lazer koagülatörler ve koterler bu aletelerden bazılarıdır. Tüm bu aletlerin sayesinde cerrahi kesiye gerek kalmadan ancak 1 cm kadar bir mesafeden ekleme girilerek standart eklem muayenesi yapılır ardından gerekli rahasızlık giderilir. Tamamı yapılacak işleme göre 1 saat gibi kısa bir sürede gerçekleştirilen bu işlem sayesinde hastanın tam olarak anesteziden uyanmasına yetecek kadar süre serviste beklenir ve hasta ağrısız bir şekilde taburcu edilir. Aynı gün üzerine bastırılarak yürütülen hastaya ilk kontrolden itibaren diz egzersizleri verilir.
Boy uzatma ve kol ve bacaklardaki eğrilikler:
Genetik geçiş, doğumsal anomaliler, kazalara bağlı sakatlıklar nedeniyle vücudunuzun formu bozulabilir. Fiziki görünüşünüzden hoşlanmıyorsanız,artık çaresi var.
Boy kısalıkları, ayak ve bacaktaki, kollardaki anomaliler, kaza sonrası ortaya çıkan görüntü bozuklukları gelişmiş cerrahi tekniklerin uygulanmasıyla çözümleniyor. Burada unutulmaması gereken nokta ise, doktorunuzla konuşup beklentilerinizi ve yapılan ameliyatların gerçekçi sonuçları konusunda aydınlanmanızdan geçiyor. Prof.Gavriil Abramovich İlizarov'un geliştirdiği "boy uzatma" teknikleri, Esenler Hayat Hastanesinde uygulama alanı buluyor.
İlizarov tekniği günümüzde, kemik uzatma ve rekonstrüksiyon teknikleri, kemik kayıplarını yerine koyma ve eğri kemikleri düzeltme ve uzatmada kullanılıyor. Bu girişimler, doğumsal hastalık, kemik kayıpları veya travmalar sonrası gelişerek kol ve bacaklarda eşitsizliği bulunan çocuk ya da erişkin hastalarda uygulanıyor. Tekniklerin uygulandığı yaş grubu 3 ve 70 yaş arasında değişiyor. Yüzyıllar boyunca kemiklerin uzatılamayacağına ilişkin görüşün bu tekniklerle yıkılmıştır. Söz konusu işlemde, cerrahi girişimle kemik kesilerek tedrici olarak uzatılır ve uzatma bölgesinde yeni kemik kendi uzunluğunun yüzde 15-100'ü arasında uzatılabilir. Kemik eğrilikleri ve kısalıklarıyla yaşamak zorunda kalan hastalarımıza cerrahi tekniklerle daha konforlu bir yaşam sunuyoruz" diyor. Boy uzatma ameliyatları başlıca 4 aşamadan oluşuyor. Bu aşamaları kısaca şöyle özetleyebiliriz:
Birinci aşama: Tedavi için ortopedi ve travmatoloji polikliniğine başvuran hastanın gerekli muayenesi yapılıyor. Ardından röntgen çekilerek gerekli testler isteniyor. Cerrahi tedavi düşünülüyorsa, ekip ve hasta uygun tedavi alternatiflerini tartışarak, en uygun yönteme karar veriyor.
İkinci aşama: Ameliyattan önce, bacak veya kola takılacak cihaz hasta üzerinde hazırlanıyor. Burada kişiye özel olması önem taşıyor. Ameliyatta cihaz, teller veya çivilerle hastanın kemiğine yerleştiriliyor. Kemik kesilirken, çevre dokulara ve kemiklere en az zarar verilmesi büyük önem taşıyor.
Üçüncü aşama: Uzatma genellikle ameliyat sonrasında birinci haftada başlatılıyor. Günde ortalama 1 mm ölçüsünde kemik uçları birbirinden ayrılır. Hastaların klinikte kalma süresi 3-7 gün civarındadır. Eklem açıklığını korumak amacıyla kasları gergin tutmak için rehabilitasyon yapılıyor. Ayakta durma ve ameliyatlı bacağın üzerine yük vermeye ve yürümeye ise ameliyat sonrasındaki birkaç günde başlanıyor. Cihaz ile yürüme ve duş almaya doktorlar izin veriyor.
Omurga Cerrahisi (Spinal cerrahi)
Omurganın doğuştan veya sonradan olmuş yana eğrilikleri (skolyoz), öne eğrilik veya kifoz (kamburluk) , omurganın yaşlanması ile ortaya çıkan dejeneratif (kireçlenmeye bağlı ) sorunlar, osteoporoza(kemik erimesi) bağlı kanburluklar ve kırıklar ve bunların vertebroplasti ve kifoplasti ile tedavisi, kazalara bağlı omurga yaralanmaları sonucu oluşan kırık ve çıkıklar,omurganın hertürlü enfeksiyonları, omurgayı tutan tümörler ve bunların tedavisi. Tüm bu konuların tedavisinde uluslararası düzeyde en yüksek bilgi ve deneyimli , uluslararası dergi ve kitaplarda, ameliyat ve buluşları ders kitaplarına girmiş ekip. Bu alanda en komplike anterior ve posterior cerrahiler enstrümantasyonlar,disk protezleri.vb uygulamaları.
KİREÇLENME
VE EKLEM PROTEZLERİ: Eklem kireçlenmesi (osteoartrit)
Eklem kireçlenmesi, eklemlerde kıkırdak kaybına bağlı olarak oluşan
iltihabi hastalığın adıdır. İnsanda en sık karşılaşılan eklem
rahatsızlığıdır.
Yaşla eklemlere binen stresin oluşturduğu deformasyonlar, eklem içi
kırıklar, yaralanmalar ve geçirilen iltihaplar bu hastalığa yol açan
etmenlerdir. Bu sebeple de “yaşlılık romatizması” olarak da bilinir. Kalça
çıkığı da ilerleyen dönemde kireçlenme nedenidir. Zorlama hastalığı
arttırırıken egzersiz ve spor ise azaltır.Kireçlenme,
ileri yaşlarda, eklemlerde tekrarlayan mekanik zorlanmalarla meydana gelir.
Kireçlenmenin en önemli özelliği, daha çok ağırlık yüklenen eklemlerin
yüzeyinde kalsiyum tuzlarının birikmesidir.