GRİP VE GRİP AŞISI

Grip influenza virüsü tarafından meydana gelen bulaşıcı,ateşle seyreden bir solunum you hastalığıdır.Grip tüm yaş gruplarını etkiler ve orta ağır derecede seyreder.Grip virüsü insanlar dışında domuzlar ve kuşlarında hastalanmasına neden olur.

Grip solunum yollarında (burun,boğaz ve akciğerlerde) harabiyete neden A,B ve C tipi üç tip grip virüsü ile meydana getirilir.Son derece bulaşıcı olduğu için tüm dünyada hastalık yapabilmektedir.

Özellikle A tipi grip virüsü dünya çapında salgınlar yapabilirken,B tipi grip virüsü ile daha nadir,fakat daha ciddi salgınlar görülebilmektedir.Grip virüsü genetik yapısında oluşturduğu küçük veya büyük değişiklerle kendisini değiştirir ve bu sayede insanların bağışıklık sistemi tarafından tanınmayarak tekrar,tekrar hastalık yapabilir.

Grip hasta kişinin öksürmesi,hapşırması ve hatta konuşması ile havaya dağılan virüsler aracılığı ile yayılır.Soğuk algınlığı gibi diğer solunum yolu enfeksiyonlarının aksine,pek çok insanda ciddi hastalık ve hayati tehdit eden istenmeyen sonuçlara neden olabilir.

Grip hastalığının kuluçka dönemi çok kısadır.Virüs aldıktan bir-beş  gün sonra ani bir şekilde 39 derecenin üzerinde yüksek ateşle hastalık başlar.Kuru öksürük,baş ağrısı,tüm vücutta yoğun kas ağrıları,boğaz ağrısı ve şiddetli halsizlik eşlik eden bulgulardır ve hasta kişiyi en az 3-5 gün süreyle yatağa bağlar.

Grip hastalığı her yaş grubunda tehlikeli olabilmekle birlikte özellikle küçük çocuklar,yaşlılar,kalp yetmezliğ,damar hastalığı gibi kalp hastalığı:bronşit,astım gibi akciğer hastalığı:böbrek hastalığı,şeker hastalığı gibi herhangi bir hastalığı olan her yaştaki kişiler,AIDS,Kanser gibi bir hastalık ve ya kemoterapi nedeniyle bağışıklık sistemi yetmezliği olan kişilerde grip hayati tehlike oluşturmaktadır.

Grip sonrası gelişen zatürre gribe bağlı gelişen ölümlerin başta gelen nedenidir.Zatürre’ye en sık grip enfeksiyonu sonrası kolayca akciğere ulaşan bakteriler neden olmaktadır ancak grip virüsü de zatürre’ye neden olup ölümcül seyrede bilmektedir.

Grip aşısı,gribe karşı mevcut ana koruyucu önlemdir ve (tavsiyeler ülkeden ülkeye değişiklik göstermekle birlikte)tüm yüksek risk taşıyan gruplara,onların bakıcılarına ve profesyonel  sağlık hizmeti verenlere tavsiye edilmektedir.Aşı,griple ilişkili komplikasyonları ve ölüm oranını önemli ölçüde azaltmaktadır.

Grip aşısı inaktive (ölü)bir aşıdır ve her yıl tek doz olarak uygulanması önerilmektedir.Grip aşısının her yıl tek doz olarak  uygulanmasının nedeni grip virüsünün hemen her yıl genetik yapılması değiştirmesi ve farklı bir virüs olarak ortaya çıkması ve dolayısıyla grip aşılarınında aynı şekilde hemen her sene içeriğinin değişmesidir.

Grip aşısı 8 yaş altındaki çocuklara ilk kez uygulanacağı zaman bir ay ara ile tek doz olarak önerilmektedir.Takip eden senelerde tek doz aşı uygulaması yeterli olmaktadır.3 yaşın altındaki çocuklara Grip aşısı yarım doz olarak uygulanmalıdır ve ilk kez uygulandığında br ay ara ile iki kez yarım doz olarak uygulanmalıdır.

Aşı bir önceki seneden en sık karşılaşan virüs tipine karşı,Dünya Sağlık Örgütü’nün önerileri doğrultusunda hazırlanmaktadır.

Aşı ile koruyuculuk sağlıklı kişilerde %90  lara varmaktadır,yaşlılar ve altta yatan hastalığı olan kişilerde gribe karşı koruyuculuk oranı bir miktar azalmakla birlikte grip nedeni ile gelişebilecek komplikasyon ve ölümleri önlemekte etkilidir.Yaşlılarda hastaneye yatışlar %50-60 ölümleri %80 oranında azalmaktadır.

Grip aşısının uygulaması için en uygun zamanlar Eylül-Ekim-Kasım aylarıdır.Ancak salgınlar Mart-Nisan aylarına kadar devam edebileceği  için hastalığı geçirmedikçe ve aşı bulunabildiği sürece Ocak-Şubat ayları ve sonrasında da aşı uygulanabilmektedir.

Bazı durumlarda “öldürücü”bile olabilen gripten korunmanın tek yolu aşıdır.Aşının yararlı olabilmesi için  salgın başlamadan önce yapılması gerekiyor.

Aşı yapılması gereken yüksek risk grupları şunlardır;

1-)65 yaş ve üstündeki kişişler (özellikle bakım evinde kalanlar.)

2-)Kronik hastalığı olan;kalp akciğer (astımlı dahil),karaciğer,böbrek hastalığı,şeker hastalığı ve diğer endokrin sistemi hastalığı olanlar.

3-)Kronik hastalığı dışında bağışıklık sistemi zayıflamış olan kişiler;Kanserli,Lösemili kişiler,bağışıklık sistemi hastalığı olanlar,organ ve kemik iliği nakli yapılan kişiler.

4-)Uzun süre aspirin tedavisi  olan çocuk ve gençler;Ayrıca risk grubundaki kişiler grip bulaştırabilecek sağlıklı kişilerinde (örneğin hastanelerde yoğun bakım,yeni doğan,nakil,bağışıklığı zayıf hastaların bakıldığı bölümlerde çalışan doktor,hemşire,hastabakıcılar,kreş ve huzur evleri çalışanları;birlikte yaşayan aile bireyleri,….)aşılanması önerilmektedir.

Hamile kadınların’da gripten korunması için gerekli önlemlerin alınması gerektiğine işaret eden uzmanlar,hamilelik sırasında bulaşan gribin,bebekte ve anne adayında çeşitli komplikasyonlara neden olduğu işaret ediyor.

İlk 3 ayından   sonra tüm hamilelerin grip aşısı önerilen uzmanlar,6 ayından itibaren bütün bebeklerde grip aşısı yaptırılması gerektiğini kaydediyor.Aşı embriyonlu yumurta kesesinden elde edilmektedir;bu nedenle yumurta alerjisi olanlar kullanmamalıdır.Aşı sonrası nadiren,hafif geçen, nezle benzeri bir tablo,oluşabilir.Aşı yerinde kızarıklık ısı artışı,hafif ateş,kas ağrıları,kırıklık hissi olabilir.1-2 günde düzelir.Ateşli hastalığı olanlara,bu iyileştikten sonra aşı önerilir.

Gebe kadınlarda 3 aydan sonra ve yeni doğan dönemi bebeklerine aşı yapılabir.AIDS’lilere de aşı yapılabilir.